თურქეთის ხედვა აბრეშუმის გზაზე: აგვისტო-ოქტომბერი, 2026

2026-10-18

დერეფნები, ინფრასტრუქტურა და ახალი სატვირთო ნაკადები

2026 წლის აგვისტო–ოქტომბერში თურქეთის სატრანსპორტო დღის წესრიგში გამოიკვეთა ორი ძირითადი პრიორიტეტი: შუა დერეფნის ევროპასთან დაკავშირება და საერთაშორისო გადაზიდვებისთვის ინფრასტრუქტურული თუ ადმინისტრაციული ბარიერების შემცირება. ოფიციალური განცხადებები და ბიზნესსექტორის სიახლეები აჩვენებს, როგორ ცდილობს თურქეთი ამ მიზნების პრაქტიკულ შედეგებად გარდაქმნას.

შუა დერეფანი ევროპამდე უნდა გაგრძელდეს

13 აგვისტოს თურქეთის ტრანსპორტისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრმა აბდულქადირ ურალოღლუმ სოფიაში, ბულგარეთის წარმომადგენლებთან შეხვედრების შემდეგ, განაცხადა, რომ შუა დერეფნის, განვითარების დერეფნისა და თანამედროვე ჰიჯაზის რკინიგზის საბოლოო დანიშნულება თურქეთი არ უნდა იყოს — მარშრუტები ევროპისკენ უნდა გაგრძელდეს. მან ასევე აღნიშნა, რომ ამ მიმართულებით ბულგარეთი თურქეთის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პარტნიორია. [aa.com.tr]

ეს განცხადება თურქეთის სატრანსპორტო სტრატეგიის მთავარ ამოცანას გამოხატავს: ქვეყანამ აზიიდან და ახლო აღმოსავლეთიდან მომავალი ტვირთები არა მხოლოდ მიიღოს, არამედ საკუთარი ქსელის გავლით ევროპულ ბაზრებამდე გადაიტანოს.

სექტემბერი: თურქეთი და ყაზახეთი გადაზიდვების გამარტივებაზე შეთანხმდნენ

15–16 სექტემბერს ანტალიაში გაიმართა თურქეთ–ყაზახეთის სახმელეთო ტრანსპორტის ერთობლივი კომისიის შეხვედრა. თურქეთის საერთაშორისო გადამზიდავთა ასოციაციის (UND) ინფორმაციით, მხარეებმა განიხილეს ელექტრონული სატრანსპორტო ნებართვები, დოკუმენტების უნივერსალური მოდელი, პორტებს შორის თანამშრომლობა და გადაზიდვების გამარტივება.

შეთანხმებული რაოდენობები მოიცავდა:
- 12 000 ორმხრივ სატრანსპორტო ნებართვას, მათგან 6 000 — ელექტრონულს;
- 5 000 მესამე ქვეყნის ნებართვას, მათგან 2 500 — ელექტრონულს;
- 15 000 სატრანზიტო ნებართვას, სრულად ელექტრონული ფორმით;
- 3 000 უნივერსალურ სატრანსპორტო ნებართვას.

მხარეები ასევე შეთანხმდნენ, რომ ელექტრონული ნებართვების სისტემაში კვოტებისა და რაოდენობრივი შეზღუდვების საკითხი ცალკე პრინციპით დარეგულირდებოდა. [und.org.tr]

ბიზნესისთვის ეს კონკრეტული სიახლეა: თურქეთსა და ყაზახეთს შორის სატვირთო გადაზიდვების გამარტივება შუა დერეფნის სახმელეთო მონაკვეთზე ადმინისტრაციული შეფერხებების შემცირებას ემსახურება. თუმცა შეთანხმებული ნებართვების რაოდენობა თავისთავად არ ადასტურებს გადაზიდვების დროის ან ხარჯების უკვე მიღწეულ შემცირებას.

ოქტომბერი: თურქეთის სარკინიგზო კავშირი ევროპასთან ძლიერდება

9 ოქტომბერს ოფიციალურად გაიხსნა ჰალკალი–კაპიქულეს სარკინიგზო ხაზის ჩერქეზქოი–კაპიქულეს მონაკვეთი. თურქეთის ტრანსპორტისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს ინფორმაციით, პროექტი ევროკავშირის 275 მილიონი ევროს გრანტით დაფინანსდა და თურქეთსა და ევროკავშირს შორის სატრანსპორტო კავშირის გაუმჯობესებას ემსახურება. [ევროკავშირისა და თურქეთის სატრანსპორტო პროგრამა.[ipa.uab.gov.tr]

მინისტრ ურალოღლუს განცხადებით, ჩერქეზქოი–კაპიქულეს მონაკვეთი შუა დერეფნის ევროპული მიმართულების ერთ-ერთი საკვანძო ინფრასტრუქტურული ნაწილია. სამინისტროს მიერ გამოქვეყნებული მონაცემებით, პროექტის ფარგლებში აშენდა 153-კილომეტრიანი ორლიანდაგიანი, ელექტრიფიცირებული და სასიგნალო სისტემით აღჭურვილი მონაკვეთი, რომლის საპროექტო საექსპლუატაციო სიჩქარე საათში 200 კილომეტრია.

სამინისტროს შეფასებით, ჰალკალი–კაპიქულეს ხაზის დარჩენილი მონაკვეთების დასრულების შემდეგ წლიური სატვირთო გამტარუნარიანობა 1.5 მილიონიდან 9.6 მილიონ ტონამდე უნდა გაიზარდოს. ეს საბოლოო პროექტის მოსალოდნელი შესაძლებლობაა და არა უკვე მიღწეული ტვირთბრუნვა.

ბაქო–თბილისი–ყარსი: სატრანზიტო მარშრუტიდან კომერციულ გადაზიდვებამდე

12 ოქტომბერს თურქულმა ლოგისტიკურმა კომპანიამ Pasifik Eurasia-მ გაავრცელა ინფორმაცია ყაზახეთიდან თურქეთში მარცვლეულის გადაზიდვის ახალ კომერციულ შეთანხმებაზე. კომპანიის განცხადების თანახმად, თავდაპირველი შეკვეთა 16 380 ტონას შეადგენდა, ხოლო საცდელი გადაზიდვა ოქტომბერში მერსინის პროვინციის იენიჯეს სადგურამდე უნდა განხორციელებულიყო.

კომპანიამ შემდგომი გადაზიდვებისთვის თვეში დაახლოებით 30 000 ტონა მარცვლეულის ტრანსპორტირების მიზანიც დაასახელა, თუმცა ეს სამომავლო სამიზნე მოცულობაა და არა უკვე შესრულებული გადაზიდვების მაჩვენებელი. [gzt.com]

ეს მაგალითი მნიშვნელოვანია, რადგან შუა დერეფნის ეფექტიანობა საბოლოოდ კონკრეტული კომერციული ოპერაციებით იზომება. ბაქო–თბილისი–ყარსის რკინიგზა ამ სატრანსპორტო ქსელის ნაწილია, რომელიც კასპიის რეგიონს საქართველოსა და თურქეთთან აკავშირებს.

ლაპის ლაზულის დერეფანი და CASCA+: რა არის დადასტურებული?

ლაპის ლაზულის დერეფანთან დაკავშირებით 12 აგვისტოს გავრცელდა ინფორმაცია თურქმენეთისა და ავღანეთის წარმომადგენლების შეხვედრის შესახებ, სადაც დერეფნის განვითარება განიხილეს. საუბარი შეეხებოდა ავღანეთის, თურქმენეთის, აზერბაიჯანის, საქართველოსა და თურქეთის დამაკავშირებელ მარშრუტს, საბაჟო პროცედურების გამარტივებასა და ლოგისტიკური ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებას. [vestiabad.ru]

ეს იყო თურქმენულ-ავღანური განხილვა და არა თურქეთის მიერ გამოცხადებული ახალი შეთანხმება. ამიტომ იგი დერეფნის განვითარების რეგიონულ კონტექსტს ასახავს, მაგრამ თურქეთის უშუალო მონაწილეობით ახალი პროექტის დაწყებას არ ადასტურებს.

CASCA+-ის შემთხვევაშიც მნიშვნელოვანია, კონკრეტული შეთანხმებები განვასხვაოთ უფრო ფართო რეგიონული თანამშრომლობისგან. განხილულ თურქულენოვან წყაროებში 2026 წლის აგვისტო–ოქტომბრის პერიოდში ამ ფორმატზე თურქეთის მიერ გამოცხადებული ახალი მსხვილი შეთანხმების დამოუკიდებლად დადასტურება ვერ მოხერხდა.

რას ნიშნავს ეს საქართველოსთვის?

აგვისტო–ოქტომბრის ფაქტები თურქეთის ხედვის რამდენიმე პრაქტიკულ მიმართულებას აჩვენებს: ევროპასთან სარკინიგზო კავშირის გაძლიერებას, ყაზახეთთან გადაზიდვების ადმინისტრაციულ გამარტივებასა და შუა დერეფნის გავლით კომერციული ტვირთების მოძრაობას.

საქართველოსთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბაქო–თბილისი–ყარსის რკინიგზის ეფექტიანი ფუნქციონირება, რადგან ქვეყნის გავლით მოძრავი ტვირთების მოცულობა და მომსახურების ხარისხი მთელი დერეფნის კონკურენტუნარიანობაზე მოქმედებს.

თურქეთის სტრატეგიის მთავარი გზავნილი ბიზნესისთვის ასეთია: სატრანსპორტო მარშრუტის მნიშვნელობას მხოლოდ რუკაზე მისი მდებარეობა არ განსაზღვრავს. გადამწყვეტია, რამდენად მარტივად შეიძლება ტვირთის გადაადგილება, რამდენად პროგნოზირებადია ტარიფები და მიწოდების ვადები და რამდენად ეფექტიანად უკავშირდება აზიის სატრანსპორტო ქსელი ევროპულ ბაზრებს.

საქართველოსთვის ამ პროცესში შესაძლებლობა მხოლოდ სატრანზიტო ნაკადების ზრდა არ არის. დამატებითი სარგებლის მიღება შესაძლებელი იქნება ლოგისტიკური მომსახურების, საწყობების, ტვირთის დამუშავებისა და დისტრიბუციის განვითარებით.

ზურაბ მაღრაძე, DBA