2026 წელი აღმოსავლეთ პარტნიორობისთვის (Eastern Partnership — EaP) მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და გეოპოლიტიკური ცვლილებების პერიოდად ჩამოყალიბდა. ევროკავშირსა და აღმოსავლეთ ევროპის ექვს პარტნიორ ქვეყანას — საქართველოს, უკრაინას, მოლდოვას, სომხეთს, აზერბაიჯანსა და ბელარუსს — შორის ურთიერთობები სულ უფრო მეტად განსხვავებული პოლიტიკური და ევროპული მისწრაფებების გათვალისწინებით ვითარდება.

2026 წლის მთავარი დღის წესრიგი მოიცავს ევროპულ ინტეგრაციას, რეგიონულ უსაფრთხოებას, დემოკრატიულ მდგრადობას, ეკონომიკურ თანამშრომლობასა და სატრანსპორტო დაკავშირებადობას.

19 მარტი — ერევანი. ევროკომისარმა გაფართოებისა და აღმოსავლეთ სამეზობლოს საკითხებში მარტა კოსმა სომხეთის ვიცე-პრემიერ მჰერ გრიგორიანთან შეხვედრისას განიხილა ევროკავშირი–სომხეთის ურთიერთობების გაღრმავება, სომხეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობების ნორმალიზაცია და რეგიონული დაკავშირებადობა. შეხვედრა პირველი ევროკავშირი–სომხეთის სამიტისთვის მზადების ნაწილი იყო.

4 მაისი — ერევანი. სომხეთში გაიმართა ევროპული პოლიტიკური გაერთიანების მერვე სამიტი, რომელსაც თანათავმჯდომარეობდნენ ევროპული საბჭოს პრეზიდენტი ანტონიუ კოშტა და სომხეთის პრემიერ-მინისტრი ნიკოლ ფაშინიანი. შეხვედრას ევროპისა და სხვა ქვეყნების ლიდერები ესწრებოდნენ. მათ შორის იყვნენ უკრაინის პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი, გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი კირ სტარმერი, შვეიცარიის პრეზიდენტი გაი პარმელენი და კანადის პრემიერ-მინისტრი მარკ კარნი. განხილვის მთავარი საკითხები იყო ევროპის უსაფრთხოება, დემოკრატიული მდგრადობა, ენერგეტიკა და სატრანსპორტო კავშირები. 

4–5 მაისი — ევროკავშირი–სომხეთის პირველი სამიტი. ერევანში გაიმართა ისტორიული შეხვედრა ნიკოლ ფაშინიანს, ანტონიუ კოშტასა და ევროკომისიის პრეზიდენტ ურსულა ფონ დერ ლაიენს შორის. სამიტის ფარგლებში გაფორმდა ევროკავშირი–სომხეთის დაკავშირებადობის პარტნიორობა, რომელიც მოიცავს სატრანსპორტო, ენერგეტიკულ და ციფრულ თანამშრომლობას. ასევე დაიწყო მაღალი დონის სატრანსპორტო დიალოგი. 

22 ივნისი — ბრიუსელი. გაიმართა ევროკავშირი–მოლდოვის მეორე სამიტი. ევროპული საბჭოს პრეზიდენტი ანტონიუ კოშტა და ურსულა ფონ დერ ლაიენი შეხვდნენ მოლდოვის პრეზიდენტ მაია სანდუს. მხარეებმა განიხილეს მოლდოვის ევროპული ინტეგრაცია, ეკონომიკური თანამშრომლობა, ენერგეტიკული უსაფრთხოება და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა.

13 ოქტომბერი — ვარშავა. სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა არარატ მირზოიანმა ვარშავის უსაფრთხოების ფორუმის ფარგლებში მონაწილეობა მიიღო დისკუსიაში „EU’s Eastern Partnership Reimagined“. მან წარმოადგინა აღმოსავლეთ პარტნიორობის განახლების ხედვა და ხაზი გაუსვა, რომ ინიციატივა უნდა მოერგოს ახალ გეოპოლიტიკურ რეალობას. მისი გამოსვლის ძირითადი მიმართულებები იყო დემოკრატიული ინსტიტუტების გაძლიერება, თითოეული პარტნიორი ქვეყნის განსხვავებული ევროპული მისწრაფებების გათვალისწინება და სამხრეთ კავკასიის სატრანსპორტო დაკავშირებადობის განვითარება. 

29 იანვარი — ევროკავშირმა ევროპის მშვიდობის მექანიზმის ფარგლებში სომხეთის შეიარაღებული ძალებისთვის 30 მილიონი ევროს დახმარების მეორე პაკეტი დაამტკიცა. 

6 მარტი — ევროკომისიამ საქართველოს დიპლომატიური, სამსახურებრივი და ოფიციალური პასპორტების მფლობელებისთვის შენგენის ზონაში უვიზო მიმოსვლა შეაჩერა. ეს გადაწყვეტილება უვიზო რეჟიმის შეჩერების ახალი მექანიზმის პირველი გამოყენება იყო. 

21 აპრილი — ევროკავშირმა სომხეთში ახალი სამოქალაქო პარტნიორობის მისიის შექმნა გადაწყვიტა, რომლის მიზანია ქვეყნის მდგრადობისა და კრიზისების მართვის შესაძლებლობების გაძლიერება. 

15 ივნისი — მოლდოვამ ევროკავშირთან გაწევრიანების მოლაპარაკებებში პირველი, ფუნდამენტური საკითხების კლასტერი გახსნა. 

1 იანვარი — მოლდოვასა და უკრაინაზე გავრცელდა ევროკავშირის „Roam Like at Home“ მობილური როუმინგის რეჟიმი. 

2026 წლის ერთ-ერთი მთავარი საკითხი აღმოსავლეთ პარტნიორობის მოდელის განახლებაა. ექვსი პარტნიორი ქვეყნის განსხვავებული პოლიტიკური მდგომარეობა და ევროპული მისწრაფებები დღის წესრიგში აყენებს უფრო მოქნილი თანამშრომლობის ფორმატის საჭიროებას.

ამ პროცესის მნიშვნელოვანი ნაწილი იქნება სატრანსპორტო დაკავშირებადობა. სამხრეთ კავკასიის მიმართულებით განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს სომხეთის „მშვიდობის გზაჯვარედინის“ ინიციატივა, ევროკავშირი–სომხეთის დაკავშირებადობის პარტნიორობა, შავი ზღვის სატრანსპორტო კავშირები და შუა დერეფნის განვითარება.

24–26 ნოემბერი — კიშინიოვი. დაგეგმილია აღმოსავლეთ პარტნიორობის სამოქალაქო საზოგადოების 2026 წლის სამიტი, რომელშიც მონაწილეობას მიიღებენ სამოქალაქო საზოგადოების, ევროკავშირის ინსტიტუტებისა და პარტნიორი ქვეყნების წარმომადგენლები. დღის წესრიგშია ევროპული გაფართოება, აღმოსავლეთ პარტნიორობის მომავალი, დაკავშირებადობა, მშვიდობა და უსაფრთხოება. 

2026 წელს აღმოსავლეთ პარტნიორობა თანდათან გარდაიქმნება უფრო დიფერენცირებულ პოლიტიკურ და ეკონომიკურ თანამშრომლობის სივრცედ. სომხეთისა და მოლდოვის მიმართულებით გააქტიურებული მაღალი დონის დიალოგი, უკრაინის ევროპული ინტეგრაცია, საქართველოსთან არსებული პოლიტიკური სირთულეები და რეგიონული სატრანსპორტო პროექტები განსაზღვრავს ინიციატივის მომავალს.

აღმოსავლეთ პარტნიორობის შემდგომი განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი იქნება არა მხოლოდ ევროკავშირთან პოლიტიკური და ეკონომიკური დაახლოება, არამედ ბალტიის, შავი ზღვისა და კასპიის ზღვის რეგიონების ერთიან სატრანსპორტო და ეკონომიკურ სივრცედ დაკავშირება.

შენიშვნა: სტატია ასახავს 2026 წლის 8 ნოემბრამდე დადასტურებულ მოვლენებსა და ნოემბერში დაგეგმილ ღონისძიებებს. აღმოსავლეთ პარტნიორობის ფარგლებში გამართული ორმხრივი სამიტები და ევროპული პოლიტიკური გაერთიანების შეხვედრები ერთმანეთისგან განსხვავებული ფორმატებია.

TRACECA.GE 

წყაროები:

consilium.europa.eu